A encíclica “Deus é amor”
Un artigo especial para Nova Fronteira, por Segundo Pérez López (*)
Como di explicitamente o Papa, esta encíclica consta de dúas partes. A primeira parte é máis teolóxica e a segunda máis práctica. Aínda que faga un paso adiante no que pretende enlazar as dúas partes.
A primeira parte é unha larga disertación sobre a relación entre eros e ágape, que son dúas versións, dous modos e dúas concepcións do amor. Eros é o amor de desexo, o amor que busca a posesión, o amor que quere gozo e satisfacción para si mesmo. Ágape é unha palabra grega pouco usada antes do cristianismo, pero é a palabra escollida para expresa-lo amor cristián, o amor de Deus, de Cristo, do Espírito Santo e dos cristiáns. Entre eros e ágape hai unha diferencia profunda que lles dá a aparencia dunha oposición radical. Algúns teólogos máis radicais como Anders Nygren, construiron a teoloxía cristiá do amor a partir da oposición entre eros e ágape.
Agora ben, a disertación teolóxica do Papa é unha sorpresa porque é unha novidade na linguaxe da xerarquía. Benedicto XVI afirma a necesidade dun acordo, dunha forma de complementariedade entre as dúas formas do amor: a do gozo e a da recepción por unha banda, e por outra, a do don e a da gratuidade. Non coñezo ningún documento pontificio que exaltara nesa forma o gozo e o desexo. Se estas cousas houberan sido ditas, tal como se fixo dende a época patrística ata a primeira escolástica, a historia do cristianismo tería sido radicalmente diferente. Xa que, durante moitos séculos hasta hoxe a experiencia do gozo estivo moitas veces baixo sospeita, rexeitamento visto como algo malo a evitar. Ese rexeitamento do eros ten sido motivo de continuas oposicións entre os sacerdotes, sobre todo os confesores, e os leigos, sobre todo en temas de dirección das conciencias. Se se aplicase a doutrina do Papa á sexualidade, moitas cousas poderían cambiar na forma como os problemas afectivos teñen sido tratados na pastoral de cada día. A proposta cristiá non ven a ser un non a todo, se non un si ó amor que libera e fai do ser humano un ser libre e dono de si.
O Papa aplica o seu esquema dese dobre aspecto do amor a Deus, a Cristo e ao ser humano. O nº 12 que se refire a Cristo que, desde un realismo inaudito fai a aplicación do esquema a Cristo. Esta fermosa dimensión cristolóxica é demasiado breve e deixa moitas preguntas abertas. Con toda seguridade, o Papa, que é un bo teólogo, reserva para outra oportunidade una encíclica sobre Xesucristo, e terá a oportunidade de presentar, en forma máis elaborada e vital, a concepción teolóxica á que alude aquí.
A segunda parte fala da práctica da caridade pola Igrexa. Recorda os fundamentos desa misión da Igrexa na Escritura e na Tradición.
Moitos lectores esperaban con curiosidade a aplicación da doutrina do amor ós problemas sociais. O asunto é tratado nos nº 26 a 29, que se presentan baixo o título de xustiza e caridade. O texto presenta a doutrina social da Igrexa como resposta ós problemas sociais, como se esa doutrina social fora unha doutrina xa acabada, completa e capaz de orientar aos católicos na súa acción social hoxe en día. A Igrexa ensina a doutrina social e nada máis. O traballo por un orde máis xusto na sociedade é a responsabilidade dos leigos.
A encíclica quere situarse no corazón das preguntas que se fai a persoa humana actual, dende o máis sagrado da súa conciencia persoal, naquilo que é o máis específico do ser humano: a necesidade de amor e a capacidade de amar. A doutrina do amor conleva unha fonda forza social capaz de dar sentido á vida persoal e comunitaria. Cada cristián non pode quedar pasivo, debe buscar por si mesmo aquilo que dea xeito a doutrina do amor que se ten que aplicar na sociedade actual.
No nº 28.b, explica como, ao lado da xustiza, o amor conserva sempre a súa necesidade. Nunca haberá xustiza completa que poida dar satisfacción a tódalas necesidades: a xustiza humana non é posible que chegue ó fondo da realidade humana, subsiste sempre un espacio para a caridade. Este texto parece suxerir que na mente do Papa as obras de caridade, promovidas pola Igrexa, son máis importantes para a mesma Igrexa que a acción social e política.
Do nº 30 ao nº 42 a encíclica fala das obras de caridade organizadas pola Igrexa. É una longa exposición desa forma de acción da Igrexa, considerada como un elemento estructurante da mesma, xunto coa liturxia e a predicación da Palabra, que fan verdade visible o ser mesmo do Reino. É esta a parte máis extensa da encíclica.
Os lectores, que buscan pequenos sinais significativos, poderán notar que dúas veces o Papa fala da Madre Teresa de Calcuta. Non pode ser pura casualidade. Podería pensarse que na mente do Papa a Madre Teresa de Calcuta sexa a santa que mellor representa a presencia cristiá no mundo actual. Outro sinal é a relativa abundancia de citas de autores antigos, dos Santos Pais e mesmo de filósofos e pensadores actuais. Sen dúbida que o Papa actual é unha das persoas mais cultas no mundo de hoxe. Por iso utiliza amplamente o diálogo coa cultura para ilustrar o seu pensamento.
Estas son soamente algunhas primeiras impresións que deberiamos complementar coa lectura das obras do actual Pontífice, tan cheas de sabedoría e ben dicir. Non cabe dúbida que se trata dunha obra moi persoal de Benedicto XVI, que propón ós homes e mulleres do século XXI o camiño da plenitude humana e do que significa a felicidade cristiá.
* Segundo L. Pérez López é o director do Instituto Teolóxico Compostelán, rector do Seminario Maior de Mondoñedo Ferrol, e autor de varios libros, entre outros El amor que salva, Religiosidad Popular y Peregrinación Jacobea ou Cuarenta años de postconcilio. É ademáis o coordinador de Estudios Mindonienses, anuario de estudios histórico-teolóxicos de Mondoñedo - Ferrol
NF:. Benedicto fala ó mundo do amor
NF:. Descargar a encíclica “Deus caritas est” (castelán)| PDF | DOC (Word) |




5 Enero, 2007 ás 0:24
A la tarde te examinarán del amor
“Ahora permanecen estas tres cosas: la fe, la esperanza, la caridad; pero la más excelente de ellas es la caridad.”
(1ª Cor 13,13)
El que se enamora de Cristo, necesariamente se enamora de aquellos a quien Cristo ama, pues de lo contrario, no ama a Cristo. No hay amor a Cristo sin amor a los hombres, especialmente a los pobres, enfermos, viudas, huérfanos y necesitados de toda especie. Y no hay mejor forma de demostrar el amor a Cristo que amando precisamente a aquellos que más lo necesitan. De lo contrario, el amor puede convertirse en una simple palabra, en un simple vocablo que sale de nuestras bocas y que puede reflejar un mero sentimentalismo de nuestros corazones, pero que no es el amor divino que Dios ha tenido a bien el regalarnos para que lo vivamos.
¿De verdad amas a Cristo?
Amor es acción. Es entrega. Es derroche de energías en favor de los amados. Es limpiar las llagas del leproso. Es alimentar al que tiene hambre. Es dar de beber al sediento. Es tener paciencia con el débil en la fe. Es restaurar al que está caído. Es llorar con el que llora, y reir con el que ríe. Es orar por el hermano. Es honrar al que honra merece. Es dejar que Cristo se manifieste en nosotros.
¡Ya quisiera yo amar como Cristo ama! Pero también se aprende a amar. El cristiano no puede conformarse con ser una débil luz que apenas refleja el amor de Cristo. Toda lumbre, si no es alimentada, muere y se apaga. Si no nos alimentamos con la gracia de Dios, de forma que el fuego del Espíritu se avive en nosotros, no podremos amar como Dios ama. Y el amor se alimenta de amor. El que sirve a los pobres y los necesitados, ama más cada día que pasa. Lo que en un principio podía ser una dificultad, acaba por convertirse en el pan nuestro de cada día. Si amamos, entonces se volverá a repetir aquello de “los ciegos ven, los cojos andan, los leprosos son limpiados, los sordos oyen, los muertos son resucitados, y a los pobres es anunciado el evangelio”.
Si hoy los ciegos siguen sin ver, los cojos permanecen en sillas de ruedas, los muertos no resucitan y a los pobres no se les anuncia el evangelio es porque falta el amor de Dios en quienes decimos ser de Dios.
No digo esto para que nos autocondenemos, sino para que reflexionemos sobre lo que es realmente importante en nuestras vidas como cristianos. No sea que las muchas letras y los muchos debates nos alejen del verdadero motivo por el que Dios nos ha dado su vida eterna.
Lo dice San Pablo: el amor, como tal, nunca deja de ser si permanecemos en Dios. Dios es amor y en Él podemos amar. De hecho, conocemos verdaderamente si estamos en Dios si somos capaces de amar como Dios nos pide que amemos. Pero no olvidemos que el amor siempre requiere una actitud activa de parte del que ama. El amado recibe. El amante da. Todos somos amados por Dios, que nos dio a su Hijo por amor. Todos amaremos a Dios si entregamos nuestras vidas a Él, a través del servicio en su Reino.
¿Piensas, estimado amigo, que es fácil amar con el amor de Dios?. No, no lo es. A Dios su amor le costó el sacrificio de Cristo. ¿Cómo pues, no iba a costarnos algo el amar a Dios?. Si Cristo llevó su cruz por amor a ti, ¿será mucho pedir el que tú lleves tu cruz por amor a Él?, ¿y acaso esa cruz no podría ser tu entrega completa al servicio de los que más necesitan el amor de Dios en este mundo?. No creas que te hago a ti, de forma particular, esas preguntas. Se las hago a todos. Me las hago a mí mismo.
¿Qué hay en la vida cristiana que no sea gracia sobre gracia? Nada. Pero la gracia está dispuesta para todos. El amor empieza muchas veces por el perdón. A veces el perdón es la consecuencia primera del amor. Para amar al enemigo, primero hay que perdonarle. Por supuesto, sin la gracia de Dios, eso es imposible para el hombre. Pero aun con la gracia de Dios, no es fácil. Es la gracia quien te hace aprender a perdonar primero y amar después. Y una vez que has logrado amar a tu enemigo, te liberas del resentimiento y del odio, que son la antítesis del amor. Por eso llega un momento en que es imposible crecer en el amor de Cristo mientras se mantiene el odio y el rencor hacia quien te ha hecho daño. O perdonas, o mueres para Dios, porque si tú no perdonas, Dios no puede perdonarte.
El hombre es capaz de corromper todo lo que toca. Pero, al mismo tiempo, es capaz de recibir la gracia que Dios le da para restaurar todo lo que el pecado ha destruído en él. El amor es incompatible con la injusticia y por tanto, no callará ante los causantes de la pobreza, de las guerras, de la violencia gratuita. El amor es incompatible con el pecado, y por tanto, no callará ante la violación de los mandamientos de Cristo y la manipulación de su Palabra. El amor es el esposo de la santidad y el hermano de la misericordia, de quienes toma su naturaleza activa que cambia la realidad y transforma las vidas. Si Dios es amor, y nosotros somos de Dios, amemos con su amor.
Bendiciones.
“A la tarde te examinarán del amor.”
(San Juan de la Cruz, Avisos y Sentencias, 57.)