Ahora que conozco el contenido del discurso y que localicé el centro de la polémica, pienso que quizás se le haya dado más importancia de la que tiene, que sólo es una cita de otro autor y que forma parte de un conjunto de ideas mucho más amplio.

Al mismo tiempo que surgían las críticas hacia las palabras del Papa, otras voces se alzaban porque se estaba atentando contra la libertad de expresión. ¿Será que estamos acabando con ella?

Según el diccionario la libertad de expresión es el estado de una persona que no está sometido a otro en lo que se relaciona con la manifestación de aquello que piensa.

La libertad de expresión está, ya para empezar, limitada por la ley, por ejemplo en lo que se refiere a la apología del terrorismo.

Pero no es la ley la que está acabando con ella. Terminan con la libertad de expresión los prejuicios porque, por sistema, hay que acallar determinadas voces que parece que nada le tienen que decir a esta sociedad.

Mata la libertad de expresión el miedo a la verdad, porque la verdad (no digo que sea el caso) a veces duele.

Acaba con la libertad de expresión la falta de respeto, porque no se trata de mi libertad, sino también de la libertad del otro para expresarse como quiera.

Muchas veces fallan también las formas, porque no hay solo una manera de decir las cosas, porque muchas veces somos más de la crítica destructiva que de la constructiva…

Nun primeiro momento pensei que isto non era máis ca un novo ataque contra a Igrexa, dos moitos que se producen, dende os medios de comunicación, porque de todos é sabido que poucas son as noticias que falan positivamente da Igrexa.

Pero a medida que aparecían datos, artigos e crónicas do que estaba acontecendo nos países islámicos, sentinme na obriga de saber que “fora en realidade” o que “se dixera”, parecíame que tiña que ser moi grave, e serio, o dito, para que as reaccións tomaran tal calibre.

O Papa, no seu discurso fai mención ó profesor Theodore Khoury que edita o diálogo que un emperador bizantino, Manuel II Paleólogo, mantivo cun persa culto sobre o cristianismo e o Islam alá polo ano 1391 en Ankara; este diálogo fai alusión ás estructuras da fe contidas na Biblia e no Corán.

No sétimo diálogo editado por Khoury, o emperador toca o tema da “yihad”, a guerra santa, e diríxese ó seu interlocutor coa pregunta central sobre a relación entre relixión e violencia dicindo: “Amósame tamén o que Mahoma trouxo de novo, e somente atoparás cousas malas e inhumanas, como a súa directriz de difundir por medio da espada a fe que predicaba”, “Deus non se complace coa sangue –di o emperador-; non actuar segundo a razón é contrario á naturaza de Deus (…) Quen queira levar a fe a outra persoa precisa a capacidade de falar ben e razoar correctamente, e non recorrer á violencia nin ás ameazas (…)”.

O Papa o único que fixo foi mencionar, no seu discurso sobre “Fe, razón e universidade. Recordos e reflexións”, a esta publicación; en ningún momento da súa disertación fixo súas estas palabras, simplemente as citou… Con isto non quero decir que fose ou non o momento axeitado para tratar o tema; nin que estea ou non de acordo co dito. O que sí, é que me parecen moi desproporcionadas as reaccións posteriores no mundo musulmán (lanzamento de bombas incendiarias contra varias igrexas, asesinato dunha monxa, queima de símbolos da nosa relixión…); agora recordo o acontecido, non hai tanto tempo, cunhas “caricaturas” de Mahoma aparecidas nalgún xornal… as reaccións foron moi semellantes, e os xornáis debéronse retractar; nesta ocasión tamén o Papa, e no seu defecto o Vaticano, tiveron que dar explicacións…

Será que os únicos que temos que pedir perdón somos os occidentais? Será que os “outros” non teñen nada de que “arrepentirse”? Será que o perdón e o arrepentimento so nos “corresponden” ós católicos? Quero pensar que simplemente foi un malentendido, ou unha versión que chegou distorsionada do que en realidade aconteceu e se dixo; de non ser así, que nos queda ós cristiáns? Teremos que “mirar” antes de falar e opinar sobre as nosas conviccións, non sexa que con elas “manquemos” a alguén? deberemos andar con “pés de plomo” neste mundo tan plural no que estamos a vivir? que acontece con nós cando dende “outros” frentes somos atacados? cal é, ou cal debería ser a nosa resposta a eses ataques?

Cando vexo cousas como as que ocorreron con motivo das viñetas de Mahoma, ou as de agora coas palabras de Benedicto XVI, doume conta de todo o que queda por facer, de todo o que hai ainda que educar, (si, xa saíu a miña palabra máxica…).

Veredes, a mín non me gusta a palabra tolerancia, non me gusta cando se fala das persoas, e explicarei porque, tolerancia é algo así como que “eu permito que…” e eu non son quen para permitir ou non nada…Tolerancia colócame por encima, no plano superior, con capacidade para decidir sobre o outro…Decididamente, non me gusta. E non me gusta tampoco ese eufemismo que tanto se utiliza agora de Tolerancia Cero para evitar decir intolerancia que é o que queremos decir: E eu pregúntome porque non imos ser intolerantes con algunhas actitudes, algunhas formas de provocar, algunhas formas de pensar, que nos están ofendendo: podemos ser tolerantes con quenes se poñen ó volante logo de beber e beber?, podemos ser tolerantes con actitudes terroristas?, debemos ser tolerantes cos que exercen violencia sobre as mulleres?

Debemos ser tolerantes cos violadores, pederastas, etc, etc? Pois… cada cousa polo seu nome e polo que a mín respecta eu iso non o tolero, ou se queredes, son intolerante con todo iso. Pero intolerante non significa, violenta ou agresiva, simplemente significa que non quero unha sociedade que permita, tolere esas cousas, e significa un compromiso personal para educarme Y educar non xa na tolerancia…que me coloca por enriba se non no respecto.

En canto á multiculturalidade, é unha desas palabras que sonan ben, que quedan bonitas nos discursos, nos proxectos curriculares, nos programas electorais etc, pero é unha cousa realmente complicada, alomenos ó meu xuizo, eu sinceiramente non creo que esa multiculturalidade se poida dar, ou se dea nestes momentos porque a multiculturalidade supón a aceptación das diferencias, e para aceptar ó outro como é hai que coñecelo e respectalo no seu, e ese respecto debe ser recíproco. Pero cando chegas novo a un lugar, con costumes, credos, ideas, formas de vida diferentes intentas amoldarte ó novo pero tamén buscas entre os teus a protección e o reforzo das poucas cousas que te vencellan co que deixaches. Esquecer isto, que é básico, é botar por terra calquera intento de relación enriquecedora.

Pero a mín e remato, gustanme máis outras palabras, que tampouco son a solución pero que me axudan a entender e entenderte. Gustame a palabra ser humano, para descubrir un fondo común no noso camiñar, gustame a palabra igualdade para decirche que tes o mesmo dereito ca mín a ser respectado no teu, gustame a palabra respecto para decirche que quero escoitarte, entenderte e valorar o que me dices, e para todo aquilo no que non teñamos de acordo…pois gustanme duas palabras: dialogo para escoitarte e que me escoites e consenso porque hai que aprender a ceder en cousas para gañar ó ser humano. E a última palabra educación, si educación porque sen ela non hai nada.

Por todo isto, penso que non é bo rirse ou burlarse do que para outros é sagrado ou importante nas súas crenzas, ideas, etc; penso tamén que non podemos responder a esas ofensas con violencia de ningún xeito; aquela paráfrase de Ghandi á lei do Talión segue sendo hoxe máis verdade ca nunca “ollo por ollo…todos cegos”.

Dunha banda preséntase a Occidente como o símbolo da democracia e do diálogo, mentres que Oriente representaría o terrorismo, sempre co adxectivo de”islámico”e a intolerancia.

Penso que a división, na realidade, non está nin moito menos tan clara. Considerar ao mundo musulmán como terrorista e violento é unha redución ridícula e perigosa, posto que contribúe a xerar nos “occidentais” unha especie de paranoia colectiva ante os membros dunha relixión que está tan dividida en grupos enfrontados coma calquera outra.

Por outra parte, nese Occidente espállase como efecto dese medo a idea de que é preciso reducir as liberdades civís para asegurar a seguridade, o cal leva aos gobernos a establecer medidas tan discutibles e antidemocráticas coma o control das chamadas telefónicas dos cidadáns, polémica medida plantexada recentemente nos Estados Unidos.

É un tema complexo, onde os conceptos aparecen cheos de trampas; o espazo desta colaboración non dá para máis, pero gostaríame lanzar a seguinte pregunta ¿A quen beneficia este clima de inseguridade no chamado mundo occidental?

Baixo o meu humilde punto de vista é un bo discurso no seu conxunto, e a súa mensaxe, ainda que expresada con termos complexos, encerra unha verdade clara da que todos, en maior ou menor medida, falamos ou discutimos algunha vez: non hai ningunha contradicción entre razón e fe senón que máis ben a fe necesita da razón e a razón necesita da fe. Esta é a base da súa lección maxistral, e é certo, xa que sabemos perfectamente que unha razón soa sen trascendencia acaba convertíndose nunca ameaza que ten derivacións funestas: totalitarismos, apoderarse dela, etc. Por todo elo a cuestión de Deus tén unha dimensión pública e como tal ten cabida no fío universitario (onde el aportou dita reflexión)

Para dicir e aclarar que a razón e a fe se precisan o Papa emprega a famosa cita de Manuel II o emperador Bizantino. É evidente que o Papa empregou esa cita e non outra, é evidente tamén que quixo que fose así (non foi un descuido e sabía as repercusións que podía traer), o que me sorprende sobre maneira é que podendo utilizar moitas outras fose esa a que iluminase o que desexaba decir.

É discutible, pero non xustifica as reaccións fundamentalistas de moitos musulmáns que non entenden a súa propia relixión, que a malinterpretan, e que a simplifican ata extremos alarmantes deixándose levar por líderes ainda máis radicales. Non é un bo musulmán quen emprega a violencia; non é un bo musulmán quen non critica con dureza reaccións extremas dos seus propios compañeiros de crenza. Quizáis sexan estas cousas, entre outras, nas que deberíamos parecernos os crentes das tres grandes relixións monoteístas: búsqueda da paz, crítica da violencia en calquera dos seus extremos, búsqueda de unidade e non da división constante.

Nestos días déronse pasos neste sentido desde o mundo musulmán, onde unha serie de importantes intelectuais e líderes relixiosos de tódalas partes do mundo quixeron xustificar as palabras do Papa e quixeron achegar posturas cos cristiáns (a carta está publicada aquí).

Ese é o camiño que nos ilusiona ós amantes da paz.

Antonio Valín – Un fenómeno que incomoda

Tere Nécega – O que me gusta e o que non, solucións?

Fran Dopico – ¿Que tipo de diversión buscamos?

Carmela Lamas – Detrás del ruido

José Ramón López Oroza – Dalle co botellón

Pero, ¿Cuál es el principal problema del botellón? ¿El ruído? ¿Qué los jóvenes beban? ¿Que lo hagan en una plaza?… Muchos piensan que el botellón son sólo unos cuantos críos, irresponsables e irrespetuosos, que salen a beber a la calle con el único propósito de molestar. Es posible, pero hay algo más. Hay jóvenes que, desgraciadamente, no encuentran alternativas de ocio, que les falla la imaginación, o que no conocen el placer de beber solo aquello que te gusta, cuando apetece, cuando se puede y sin excederse. Hay chavales que simplemente buscan perderse en la masa, desaparecer… También hay quien quiere encontrar un espacio para hablar, para reír. A veces, únicamente, son niños o adolescentes que juegan a ser mayores agarrados a una botella de Kalimocho porque vieron en la tele que un macro- botellón es capaz de movilizar a más universitarios que el No a la guerra.

Por eso, me parece que lo más importante del botellón probablemente no sean el follón y la basura, ni siquiera buscar culpables si eso no vale para encontrar soluciones. Pienso que el principal problema es que detrás de todo este ruído hay un algo más, todos esos “algo más” de los que hablabamos antes, hay una cuestión de fondo…

A min o tema do botellón preocúpame na medida que me preocupa o estilo de diversión da xente nova, e cada día máis nova.

E volvemos a caer nas xeneralizacións. Pero partindo de que non son tódolos que están nin están tódolos que son, unha cousa é clara: a todo o mundo lle gustou sempre divertirse, pero a xente agora desfásase demasiado, penso eu. Nunca poderei acostumarme a atopar rapaces e rapazas de non máis de catorce anos borrachos e tirados nas aceras ou berrando abrazados como se fose a fin do mundo, e éme igual se están nunha praza pública celebrando un botellón ou se están saíndo da discoteca ou pub de turno.

E ahí radica para min o máis importante da cuestión do botellón. En que se xeneraliza un tipo de diversión destructiva (contraposta á diversión constructiva). E haberá quen o defenda; pero bueno, sempre houbo xente pra todo.