.:Nova Fronteira:.

Hai un ano, por estas datas, morría Xoan Pablo II. Ó cumplirse o primeiro aniversario da súa morte, véñense sucedendo misas e funerais na honra do anterior sumo pontífice por todo o mundo. En Polonia, centos de miles de persoas (segundo ACI Prensa) se congregaron do mesmo xeito que hai un ano ante a Campana de Sexismundo da catedral do Castelo de Wawel, que so resoa para marcar os acontecementos máis importantes do país.

En Wadowice, lugar de orixe de Carol Wojtila, o bispo auxiliar de Cracovia, Mons. Jozef Guzdek dixo estar esperanzado, de cara a unha rápida beatificación e incluso canonización. En Varsovia celebrouse un concerto polo Papa no que participou Plácido Domingo, interpretando o “Requiem” de Mozart.

Por todo o mundo se alabaron as virtudes do finado: sensibilidade ó diálogo relixioso, aposta pola paz ou pola dignidade e dereitos do ser humano. En Roma, Benedicto XVI oficiou unha misa multitudinaria polo seu antecesor ó frente da Igrexa, á que acudiron fieis de todo o mundo.

En Galicia, o arcebispo de Santiago de Compostela, Julián Barrio, afirmou que Xoan Pablo II deixou unha Igrexa “máis revitalizada e creíble”, e expresou o seu agradecemento polo seu traballo como “pastor fiel”.

A figura deste Papa lonxevo, que se resistiu a abandoar o seu posto aínda cando a forza física non o acompañaba, segue a estar moi presente na mente e nos corazóns de millóns de cristiáns. Lonxe dos sentimentos de nostalxia, os cristiáns ven nel hoxe, un ano despois, un motivo para a esperanza.

Fai unhas semanas foi publicada a primeira Carta Encíclica do papa Benedicto XVI, “Deus caritas est”, “Deus é amor”. Unha frase tomada da primeira carta de san Xoán (4, 16) e que representa unha das afirmacións máis logradas que sobre Deus aparece na Biblia.
Penso que vale a pena, aínda que só sexa como sinxela presentación que anime a unha lectura máis pausada e meditada do texto, entresacar de forma resumida algunhas das afirmacións máis importantes. Para elo tratarei de presentala en “dezaseis” puntos ou items, en sintonía co número ordinal do pontificado do papa Benedicto:

1. A palabra “amor” é unha das máis utilizadas e das que máis se abusa.
2. O amor non se ten que deixar dominar polo instinto. Polo tanto precisa de purificación e maduración, e mesmo tamén de renuncia.
3. O amor engloba a existencia enteira, en tódalas súas dimensións, mesmo tamén o tempo. O amor tende á eternidade.
4. Quen quere dar amor ten que recibilo previamente como don. A fonte dese amor está en Xesucristo.
5. A celebración da Eucaristía compromete no exercicio práctico do amor.
6. O amor a Deus e ó próximo fúndense entre si: no máis humilde encontramos a Xesús e en Xesús encontramos a Deus.
7. O amor a Deus e o amor ó próximo son inseparables, son un único mandamento.
8. Toda a actividade da Igrexa ten que ser unha expresión do amor, que busca o ben do ser humano.
9. A Igrexa non pode descoidar o servicio da Caridade, como tampouco a celebración dos Sacramentos e a predicación da Palabra.
10. A Igrexa non pode substituír ó Estado no empeño dunha sociedade máis xusta. Pero tampouco pode quedar á marxe na loita pola xustiza.
11. Xunto co exercicio da caridade por parte de cada cristián individualmente, a Igrexa non debe ser dispensada do exercicio da caridade como actividade organizada.
12. Os seres humanos necesitan humanidade, atención cordial… Unha atención que sae do corazón.
13. O cristián sabe que “Deus é amor”. Polo tanto a mellor defensa de Deus e do home consiste precisamente en vivir o amor.
14. A pesar das incomprensións e confusións do mundo que nos rodea, os cristiáns cremos na bondade de Deus, en que é Pai e nos ama.
15. O amor é unha luz. O amor é posible. Vivir o amor e levar a luz de Deus ó mundo é a invitación que o papa nos fai nesta Carta.
16. Finalmente, a figura de María, a Nai do Señor, sobresae, non por poñerse ela mesma no centro, senón por poñer a Deus, a quen encontra na oración e no servicio ó próximo.

Vale a pena que tomemos nota, particularmente os que nos temos por cristiáns e valoramos o feito de crer, para non esquecer o esencial da nosa fe. É verdade que son cousas sabidas, e, ás veces, demasiado repetidas e predicadas. Sen embargo non está de máis retomar “o corazón da fe cristiá” para vivila e testemuñala máis autenticamente.
Como di san Paulo, “o amor non pasa nunca”, e con palabras de san Xoán da Cruz, “ó atardecer da vida, examinarannos de amor”.

Un artigo especial para Nova Fronteira, por Segundo Pérez López (*)

Como di explicitamente o Papa, esta encíclica consta de dúas partes. A primeira parte é máis teolóxica e a segunda máis práctica. Aínda que faga un paso adiante no que pretende enlazar as dúas partes.

A primeira parte é unha larga disertación sobre a relación entre eros e ágape, que son dúas versións, dous modos e dúas concepcións do amor. Eros é o amor de desexo, o amor que busca a posesión, o amor que quere gozo e satisfacción para si mesmo. Ágape é unha palabra grega pouco usada antes do cristianismo, pero é a palabra escollida para expresa-lo amor cristián, o amor de Deus, de Cristo, do Espírito Santo e dos cristiáns. Entre eros e ágape hai unha diferencia profunda que lles dá a aparencia dunha oposición radical. Algúns teólogos máis radicais como Anders Nygren, construiron a teoloxía cristiá do amor a partir da oposición entre eros e ágape.

Agora ben, a disertación teolóxica do Papa é unha sorpresa porque é unha novidade na linguaxe da xerarquía. Benedicto XVI afirma a necesidade dun acordo, dunha forma de complementariedade entre as dúas formas do amor: a do gozo e a da recepción por unha banda, e por outra, a do don e a da gratuidade. Non coñezo ningún documento pontificio que exaltara nesa forma o gozo e o desexo. Se estas cousas houberan sido ditas, tal como se fixo dende a época patrística ata a primeira escolástica, a historia do cristianismo tería sido radicalmente diferente. Xa que, durante moitos séculos hasta hoxe a experiencia do gozo estivo moitas veces baixo sospeita, rexeitamento visto como algo malo a evitar. Ese rexeitamento do eros ten sido motivo de continuas oposicións entre os sacerdotes, sobre todo os confesores, e os leigos, sobre todo en temas de dirección das conciencias. Se se aplicase a doutrina do Papa á sexualidade, moitas cousas poderían cambiar na forma como os problemas afectivos teñen sido tratados na pastoral de cada día. A proposta cristiá non ven a ser un non a todo, se non un si ó amor que libera e fai do ser humano un ser libre e dono de si.

O Papa aplica o seu esquema dese dobre aspecto do amor a Deus, a Cristo e ao ser humano. O nº 12 que se refire a Cristo que, desde un realismo inaudito fai a aplicación do esquema a Cristo. Esta fermosa dimensión cristolóxica é demasiado breve e deixa moitas preguntas abertas. Con toda seguridade, o Papa, que é un bo teólogo, reserva para outra oportunidade una encíclica sobre Xesucristo, e terá a oportunidade de presentar, en forma máis elaborada e vital, a concepción teolóxica á que alude aquí.

A segunda parte fala da práctica da caridade pola Igrexa. Recorda os fundamentos desa misión da Igrexa na Escritura e na Tradición.

Moitos lectores esperaban con curiosidade a aplicación da doutrina do amor ós problemas sociais. O asunto é tratado nos nº 26 a 29, que se presentan baixo o título de xustiza e caridade. O texto presenta a doutrina social da Igrexa como resposta ós problemas sociais, como se esa doutrina social fora unha doutrina xa acabada, completa e capaz de orientar aos católicos na súa acción social hoxe en día. A Igrexa ensina a doutrina social e nada máis. O traballo por un orde máis xusto na sociedade é a responsabilidade dos leigos.

A encíclica quere situarse no corazón das preguntas que se fai a persoa humana actual, dende o máis sagrado da súa conciencia persoal, naquilo que é o máis específico do ser humano: a necesidade de amor e a capacidade de amar. A doutrina do amor conleva unha fonda forza social capaz de dar sentido á vida persoal e comunitaria. Cada cristián non pode quedar pasivo, debe buscar por si mesmo aquilo que dea xeito a doutrina do amor que se ten que aplicar na sociedade actual.

No nº 28.b, explica como, ao lado da xustiza, o amor conserva sempre a súa necesidade. Nunca haberá xustiza completa que poida dar satisfacción a tódalas necesidades: a xustiza humana non é posible que chegue ó fondo da realidade humana, subsiste sempre un espacio para a caridade. Este texto parece suxerir que na mente do Papa as obras de caridade, promovidas pola Igrexa, son máis importantes para a mesma Igrexa que a acción social e política.

Do nº 30 ao nº 42 a encíclica fala das obras de caridade organizadas pola Igrexa. É una longa exposición desa forma de acción da Igrexa, considerada como un elemento estructurante da mesma, xunto coa liturxia e a predicación da Palabra, que fan verdade visible o ser mesmo do Reino. É esta a parte máis extensa da encíclica.

Os lectores, que buscan pequenos sinais significativos, poderán notar que dúas veces o Papa fala da Madre Teresa de Calcuta. Non pode ser pura casualidade. Podería pensarse que na mente do Papa a Madre Teresa de Calcuta sexa a santa que mellor representa a presencia cristiá no mundo actual. Outro sinal é a relativa abundancia de citas de autores antigos, dos Santos Pais e mesmo de filósofos e pensadores actuais. Sen dúbida que o Papa actual é unha das persoas mais cultas no mundo de hoxe. Por iso utiliza amplamente o diálogo coa cultura para ilustrar o seu pensamento.

Estas son soamente algunhas primeiras impresións que deberiamos complementar coa lectura das obras do actual Pontífice, tan cheas de sabedoría e ben dicir. Non cabe dúbida que se trata dunha obra moi persoal de Benedicto XVI, que propón ós homes e mulleres do século XXI o camiño da plenitude humana e do que significa a felicidade cristiá.

* Segundo L. Pérez López é o director do Instituto Teolóxico Compostelán, rector do Seminario Maior de Mondoñedo Ferrol, e autor de varios libros, entre outros El amor que salva, Religiosidad Popular y Peregrinación Jacobea ou Cuarenta años de postconcilio. É ademáis o coordinador de Estudios Mindonienses, anuario de estudios histórico-teolóxicos de Mondoñedo – Ferrol

NF:. Benedicto fala ó mundo do amor
NF:. Descargar a encíclica “Deus caritas est” (castelán)| PDF | DOC (Word) |

“Hoxe en día, o término amor ven de converterse nun dos máis usados, e nun dos máis incorrectamente usados”. Son palabras da primeira encíclica de Benedicto XVI, feita pública hoxe, festa da conversión de Pablo. Unha encíclica é unha carta do Papa a tódolos cristiáns, con recomendacións, pensamentos, posturas acerca de temas actuais e tamén sobre as escrituras ou misterios teolóxicos. É o documento público máis importante que o Papa pode dirixir á Igrexa. Xoan Pablo II publicou máis dunha ducia no transcurso do seu pontificado.
A publicación deste documento ven rodeada dun retraso por mor da traducción, que por outra parte fixo que fora máis esperada, e por unha polémica sobre os dereitos de autor.
Máis alá da anécdota, a publicación da encíclica ten unha ampla repercusión nos medios de comunicación de todo o mundo. “Deus é amor” é comentada en diarios españois xeneralistas, que destacan as palabras do Sumo Pontífice, por exemplo no que respecta á caridade:

“Pese ós grandes avances realizados nos campos da ciencia e a tecnoloxía, cada día vemos cánto sufrimento hai no mundo pola pobreza espiritual e material. A nosa época obriga a estar preparados de novo para axudar ós nosos veciños necesitados”

Fai tamén unha reflexión sobre o significado do amor nunha parella:

“o [significado] do amor entre un home e unha muller no que alma e corpo se unen inseparablemente e os seres humanos perciben unha irresistible promesa de felicidade”

Para Benedicto XVI, a expresión máxima do amor é a “donación” de Xesús na cruz, a morte polos demáis:

A caridade debe ser entendida, segundo Benedicto, dende a individualidade, a parella, e tamén dende a Igrexa. Para que esta manteña a caridade cristiá, o Papa fala da necesidade de:

“…basearse na experiencia dun encontro persoal con Cristo, xa que o seu amor tocou o corazón do crente suscitando nel o amor polo próximo.
[...]debe ser independente de partidos e ideoloxías. O programa do cristián é un corazón que ve. Este corazón ve onde hai necesidade de amor e actúa en modo consecuente”.

Entre outros moitos consellos, o sucesor de Pedro propón a oración como elemento imprescindible no camiño cara a caridade ben entendida, e reflexiona sobre a súa utilidade:

“Quen reza non perde o seu tempo, incluso se a situación semella impulsar únicamente a acción, non pretende cambiar ou correxir os plans de Deus, senón que trata- baixo o exemplo de María e os Santos- de buscar en Deus a luz e a forza do amor que vence toda oscuridad e egoísmo presente no mundo”

Xa hai quen a valora (un bispo, por exemplo), e en NF tentaremos analizar e debatir sobre esta encíclica, da man dos nosos colaboradores.
Ata o de agora, miles de cristiáns de toda condición en todo o mundo comezan a ler as páxinas da encíclica. Páxinas do pensamento de Benedicto XVI, que fai público o seu primeiro gran documento para servir de guía, axuda, e orientación dos cristiáns do século XXI.

Descargar a encíclica “Deus caritas est” (castelán)| PDF | DOC (Word)|